...
...
|
|
“พายุสุริยะ”มหันตภัยเงียบที่คุกคามโลก
(ผู้จัดการ Online วันศุกร์ที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2546) |
|
|
ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง
วันอังคารที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2547) |
|
|
ภาพจากปรากฏการณ์ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์
(photos of venus transit) (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง
วันอังคารที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2547) |
|
|
พระอาทิตย์ทรงกลดในกรุงเทพฯ
(กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง
วันอังคารที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2547) |
|
|
การประชุมสัมมนาทางวิชาการ
เรื่อง "ดาราศาสตร์และดาราศาสตร์ฟิสิกส์ไทย ประจำปี 2547"
(กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง วันอังคารที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2547) |
|
|
คำถาม – คำตอบเรื่องดาวเคราะห์ดวงใหม่ (บทสัมภาษณ์พิเศษ รศ.ดร.เดวิด รูฟโฟโล
9 สิงหาคม พ.ศ. 2548) |
--------------------------------------------------------
...
....
ต้องขอบคุณการศึกษาแบบประสานข้อมูลสองแหล่ง ที่รวมข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์ Very Large Telescope (VLT) ของหอสังเกตการณ์ท้องฟ้าซีกใต้ยุโรป(European Southern Observatory: ESO) กับหอสังเกตการณ์รังสีเอกซ์จันทรา(Chandra X-ray Observatory) ขององค์การนาซา ซึ่งช่วยให้คณะนักดาราศาสตร์ไขปริศนาอันยาวนานแห่งกลไกการเร่งอนุภาคของกาแลกซีทางช้างเผือก(Milky Way) พวกเขาแสดงผลในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Express ว่ารังสีคอสมิค(cosmic rays) จากกาแลกซีของเรา ถูกเร่งอย่างมีประสิทธิภาพสูงในซากของดาวฤกษ์ที่ระเบิดตัวเอง(stellar remnant)
ภาพซากการระเบิดของดาวฤกษ์เมื่อปี ค.ศ. 185 เมื่อศึกษารายละเอียด นักดาราศาสตร์ก็พบว่าที่แห่งนี้เป็นแหล่งที่ใช้เร่งพลังงานให้รังสีคอสมิค Credit:ESO/E. Helder & NASA/Chandra
ในช่วงเที่ยวบินอพอลโล(Apollo) (ช่วงที่โครงการอพอลโลส่งจรวดและนักบินออกไปปฏิบัติภารกิจในอวกาศ-ผู้แปล) นักบินอวกาศรายงานการพบแสงวาบประหลาด ซึ่งสามารถมองเห็นได้แม้ในขณะที่ปิดตา เราได้เรียนรู้จากครั้งนั้นว่าเกิดจากรังสีคอสมิค อันเป็นอนุภาคพลังงานสูงจากนอกระบบสุริยะ(solar system) ซึ่งมาถึงโลก และชนกับชั้นบรรยากาศของโลกอย่างสม่ำเสมอ เมื่อรังสีเหล่านั้นมาถึงโลก พวกมันก็ยังมีพลังงานเหลือมากพอที่จะทำให้เกิดความผิดปกติในอุปกรณ์ไฟฟ้า
รังสีคอสมิคจากกาแลกซี(galactic cosmic ray) มาจากแหล่งกำเนิดภายในกาแลกซีทางช้างเผือกของเราเอง และประกอบด้วย โปรตอนซึ่งเป็นอนุภาคส่วนใหญ่ของรังสีชนิดนี้ โปรตอนเคลื่อนที่ด้วยอัตราเร็วเข้าใกล้อัตราเร็วของแสง อันเป็น “ขีดจำกัดอัตราเร็วมากที่สุด” ภายในเอกภพ โปรตอนเหล่านี้ถูกเร่งจนมีพลังงานสูงกว่าพลังงานของอนุภาคที่สร้างจากเครื่อง Large Hadron Collider ของ CERN หลายเท่า
Eveline Helder จากสถาบันดาราศาสตร์อูเทรชท์ แห่งมหาวิทยาลัยอูเทรชท์ (Astronomical Institute Utrecht of Utrecht University) ในเนเธอร์แลนด์ และผู้เขียนชื่อแรกในบทความรายงานการศึกษา กล่าวว่า “มันเป็นที่เชื่อกันมานาแล้วว่ามหาเครื่องเร่งอนุภาคที่ผลิตรังสีคอสมิคภายในกาแลกซีทางช้างเผือกคือเปลือกที่กำลังขยายตัวจากการระเบิดของดาวฤกษ์ แต่ผลการสังเกตการณ์ของเราเผยว่าควันปืนที่หลงเหลืออยู่ (ซากการระเบิดของดาวฤกษ์) คือข้อพิสูจน์” Jacco Vink จากสถาบันดาราศาสตร์อูเทรชท์เสริมว่า “แม้แต่คุณก็สามารถกล่าวได้ว่า เราได้ยืนยันประสิทธิภาพของปืนที่ใช้ในการเร่งรังสีคอสมิคเข้าสู่พลังงานระดับมหาศาล”
เป็นครั้งแรกที่ Helder, Vink และผู้ร่วมงาน พร้อมด้วยผลการวัดที่อธิบายความฉงนสนเท่ห์ทางดาราศาสตร์อันยาวนานว่าการระเบิดของดาวฤกษ์เพียงพอต่อการเร่งอนุภาคหรือไม่ เพื่อที่จะอธิบายจำนวนของรังสีคอสมิคที่ชนกับชั้นบรรยากาศโลก ผลการศึกษาของคณะทำงานนี้บ่งชี้ว่ามันเกิดขึ้นจริงและบอกเราโดยตรงถึงระดับพลังงานที่ถูกดึงออกไปจากก๊าซที่ถูกกระทบกระแทกภายในการระเบิดของดาวฤกษ์ แล้วถูกนำมาใช้เร่งอนุภาค “เมื่อดาวฤกษ์ดวงหนึ่งระเบิดเป็นอะไรที่เราเรียกว่า “ซูเปอร์โนวา (supernova)” Helder กล่าว “พลังงานที่ถูกใช้ในการเร่งอนุภาค มาจากความร้อนที่ใช้ในการทำให้ก๊าซร้อนขึ้น, ซึ่งทำให้พวกมันเย็นกว่าสิ่งที่ทฤษฎีทำนายเอาไว้”
แสดงท้องฟ้าบริเวณที่เป็นแหล่งกำเนิดรังสีคอสมิคจากซูเปอร์โนวาโบราณ RCW 86 Credit:ESO and Digitized Sky Survey 2. Acknowledgment: Davide De Martin
นักวิจัยมุ่งความสนใจไปยังซากของดาวฤกษ์ที่ระเบิดขึ้นเมื่อ ค.ศ. 185 ซึ่งถูกบันทึกโดยนักดาราศาสตร์ชาวจีน ซากการระเบิดดังกล่าวเรียกว่า RCW 86 อยู่ห่างจากโลก 8200 ปีแสง ในทิศทางกลุ่มดาว Circinus (เข็มทิศ) อันเป็นบันทึกการระเบิดของดาวฤกษ์ที่เก่าแก่ที่สุด การใช้กล้องโทรทรรศน์ VLT ของ ESO คณะทำงานวัดอุณหภูมิของก๊าซที่อยู่ด้านหลังคลื่นกระแทก(shock wave) อันเกิดจากการระเบิดของดาวฤกษ์ พวกเขาวัดอัตราเร็วของคลื่นกระแทกด้วย โดยใช้ภาพถ่ายจากหอสังเกตการณ์รังสีเอกซ์จันทรา ทุกๆ 3 ปี พวกเขาพบว่าคลื่นกระแทกเคลื่อนที่ด้วยอัตราเร็ว 10 ถึง 30 ล้านกิโลเมตรต่อชั่วโมง หรือราว 1 ถึง 3 เปอร์เซ็นต์ของอัตราเร็วแสง
อุณหภูมิของก๊าซที่เปลี่ยนสู่ 30 ล้านองศาเซลเซียส ซึ่งถือว่าร้อนมากเมื่อเทียบกับมาตรฐานในชีวิตประจำวัน ทว่ามันกลับเป็นค่าที่ต่ำกว่าการคาดการณ์ ที่ให้แก่ความเร็วของคลื่นกระแทก ซึ่งควรจะทำให้ก๊าซร้อนมากกว่านี้อย่างน้อย 0.5 ล้านองศาเซลเซียส “พลังงานที่หายไปจึงเป็นสิ่งที่ถูกนำไปขับรังสีคอสมิคนั่นเอง” Vink สรุป
แปลและเรียบเรียงโดย วัชราวุฒิ กฤตินธรรม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
----------------------------------------------------------
แฟ้มข่าว
ข่าวปี พ.ศ. 2552
|
เดือน
กรกฎาคม 2552 |
เดือน สิงหาคม
2552 |
เดือน
กันยายน 2552 |
|
เดือน ตุลาคม 2552 |
เดือน พฤศจิกายน 2552 |
เดือน ธันวาคม 2552 |
ข่าวปี พ.ศ. 2551
ข่าวปี พ.ศ. 2550
|
เดือน ธันวาคม 2550 |
ข่าวปี พ.ศ. 2549
ข่าวปี พ.ศ. 2548
ข่าวปี พ.ศ. 2547
|
เดืือน มกราคม 2547 |
เดือน กุมภาพันธ์ 2547 |
เดือน มีนาคม 2547 |
[home]
[about us] [staff members] [alumni] [news] [articles & presentations] [research papers]
[Princess Sirindhorn
neutron monitor]
[FAQs] [glossary] [links] [contact us]