......

	“พายุสุริยะ”มหันตภัยเงียบที่คุกคามโลก (ผู้จัดการ Online วันศุกร์ที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2546)
	ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง วันอังคารที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2547)
	ภาพจากปรากฏการณ์ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (photos of venus transit) (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง วันอังคารที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2547)
	พระอาทิตย์ทรงกลดในกรุงเทพฯ (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง วันอังคารที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2547)
	การประชุมสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง "ดาราศาสตร์และดาราศาสตร์ฟิสิกส์ไทย ประจำปี 2547" (กลุ่มฟิสิกส์อวกาศและอนุภาคพลังงานสูง วันอังคารที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2547)
	คำถาม – คำตอบเรื่องดาวเคราะห์ดวงใหม่ (บทสัมภาษณ์พิเศษ รศ.ดร.เดวิด รูฟโฟโล 9 สิงหาคม พ.ศ. 2548)

--------------------------------------------------------

.......

ระบบสุริยะกำเนิดจากซูเปอร์โนวา

October 4^th, 2008

Adapted from Space.com: Our Solar System Born in "Little Bang'

ระบบสุริยะอาจถือกำเนิดขึ้นเนื่องจากการกระตุ้นโดยซูเปอร์โนวาหรือการระเบิดของดาวฤกษ์ที่สิ้นอายุขัย คลื่นกระแทกจากการระเบิดจะกระตุ้นให้เมฆก๊าซและฝุ่นความหนาแน่นสูง อัดตัวกันแน่นยิ่งขึ้นจากความดันของคลื่น

ภาพตัดขวางของเมฆก๊าซมวลเท่าดวงอาทิตย์ กำลังถูกชนโดยหน้าคลื่นกระแทกที่กำลังเคลื่อนที่จากด้านบน ความเข้มของสีแดงในภาพแสดงความหนาแน่นของเมฆในแต่ละพื้นที่ เส้นสีดำแสดงขอบเขตความหนาแน่นของสสารเกิดจากไอโซโทปอายุสั้นที่ถูกหน้าคลื่นซูเปอร์โนวาพาเข้าไปชนกลุ่มเมฆ Credit: Alan Boss

Alan Boss นักทฤษฎีจากสถาบันคาร์เนกี(Carnegie Institution) อธิบายว่า “เรามีหลักฐานทางเคมีจากดาวหางที่ชี้ว่าซูเปอร์โนวากระตุ้นการกำเนิดของระบบสุริยะ(solar system) ตั้งแต่เมื่อทศวรรษที่ 8 ของศตวรรษก่อน” “แต่ปิศาจยังคงซ่อนอยู่ในรายละเอียด แม้กระทั่งทุกวันนี้ นักวิทยาศาสตร์ยังไม่สามารถหามุมมองที่เกี่ยวข้องสอดคล้อง ซึ่งบ่งบอกว่าการยุบตัวของก๊าซถูกกระตุ้น อย่างเช่นไอโซโทป(isotope) ของธาตุใหม่ที่เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับซูเปอร์โนวาแล้วถูกพ่นออกมาเข้าสู่กลุ่มเมฆที่กำลังยุบตัว”

เขตผลึกโลหะภายใน CH chondrite ซึ่งถูกพบในอุกกาบาต PAT 91546 ณ ทวีปแอนตาร์คติกาหรือขั้วโลกใต้ ภาพถ่ายแสงสะท้อนบริเวณสีขาวคือจุดที่มีโลหะ เหล็ก-นิกเกิล ส่วนสีดำคือแร่ซิลิเกต credit: Meibom, et al., 1999

ไอโซโทปกัมมันตรังสีอายุสั้น(Short-lived radioactive isotopes) เป็นรูปแบบอื่นของนิวเคลียสธาตุที่มีเลขโปรตอนเดียวกัน แต่จำนวนนิวตรอน(neutron) ต่างกัน ซึ่งมักพบในหินอุกกาบาตเก่าแก่อายุนับล้านปี ไอโซโทปเหล่านี้จะสลายตัวเป็นธาตุรุ่นต่อไปเรียกว่า daughter element การค้นพบ daughter element ภายในอุกกาบาตดึกดำบรรพ์แสดงให้เห็นว่าไอโซโทปกัมมันตรังสีรุ่นพ่อแม่จะต้องถูกสร้างขึ้นไม่กี่ล้านปีหรือมากกว่านั้นก่อนที่อุกกาบาตจะถูกค้นพบ
หนึ่งในไอโซโทปรุ่นพ่อแม่ อย่างเหล็ก-60 (iron-60) ถูกพบมากอย่างมีนัยสำคัญภายในดาวฤกษ์มวลมากที่วิวัฒนาการมานานพอ เหล็ก-60 หรือไอโซโปเหล็กที่มีจำนวนนิวตรอนกับโปรตอนรวมกันได้ 60 จะสลายตัวเป็น นิกเกิล-60 ซึ่งถูกพบในอุกกาบาตดึกดำบรรพ์ ดังนั้นเรารู้ว่าที่ใดและเมื่อใด ที่ไอโซโทปรุ่นแรกถูกสร้างขึ้น แต่ไม่รู้ว่ามันมาอยู่ที่นั่นได้อย่างไร

เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2551 ที่ผ่านมา ยานอวกาศสวิฟต์(Swift) ได้ถ่ายภาพการประทุในย่านรังสีเอกซ์จากดาวฤกษ์ที่กำลังระเบิด หรือซูเปอร์โนวา SN2008D ซึ่งอีกไม่กี่วันต่อมาก็ซูเปอร์โนวาแห่งนี้ก็เปล่งแสงในย่านที่ตามมนุษย์มองเห็น Credit: NASA/Swift Science Team/Stefan Immler

สมมติฐานเดิมของ Boss แสดงให้เห็นว่าไอโซโทปสามารถสะสมตัวเข้าไปในเมฆก๊าซต้นกำเนิดดวงอาทิตย์ ถ้าคลื่นกระแทกจากการระเบิดซูเปอร์โนวาช้าลงจนถึงระดับ 9.6 ถึง 40.2 กิโลเมตรต่อวินาที คลื่นและเมฆจะมีอุณหภูมิคงที่ประมาณ 10 เคลวิน สมมติฐานนี้จะใช้ไม่ได้ถ้าสสารถูกทำให้ร้อนขึ้นโดยการบีบอัดและเย็นตัวลงโดยการแผ่รังสี และยังคงหลงเหลือคำถามเกี่ยวกับเวลาที่คลื่นกระแทกจากซูเปอร์โนวาเริ่มส่งผลต่อกระบวนการนี้ว่าเริ่มตั้งแต่ สี่พันล้านปีก่อนหรือไม่
หลังจากการจำลองเหตุการณ์ด้วยการใช้คอมพิวเตอร์ช่วยคำนวณหลายต่อหลายครั้ง หน้าคลื่นกระแทกได้กระทบเมฆสสารต้นกำเนิดดวงอาทิตย์ ซึ่งประกอบด้วยฝุ่น น้ำ คาร์บอนมอนอกไซด์(carbonmonoxide) และโมเลกุลไฮโดรเจน ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นถึง 1,000 เคลวิน และหากไม่มีการเย็นตัวลงกลุ่มก๊าซก็จะไม่สามารถยุบตัวได้เพราะแรงดันอันเนื่องมาจากความร้อนยังต้านทานแรงโน้มถ่วง
อย่างไรก็ตาม ด้วยสมมติฐานกฎของการเย็นตัว นักวิจัยพบว่ากลุ่มเมฆต้นกำเนิดดวงอาทิตย์จะหน้าแน่นขึ้น 1,000 เท่า ภายในเวลา 100,000 ปี และเพราะความร้อนจากคลื่นกระแทกจะหายไปอย่างรวดเร็วนี่เอง ที่ทำให้เกิดชั้นบางๆ ที่มีอุณหภูมิ 1000 เคลวิน หลังจากเวลาผ่านไป 160,000 ปี บริเวณใจกลางของเมฆก๊าซจะยุบตัวจนหนาแน่นกว่าเดิม 1,000,000 เท่า ก่อเกิดดวงอาทิตย์ขั้นต้น(protosun) ภายในบริเวณที่เกี่ยวข้องกับซูเปอร์โนวา
งานวิจัยอื่นๆ บ่งชี้ว่าดวงอาทิตย์ของเราอาจเกิดในสภาพแวดล้อมอันจอแจ ใกล้กับดาวฤกษ์มวลมาก แต่ภายหลังได้ลอยเลื่อนออกมายังบริเวณอื่นในอวกาศอย่างโดดเดี่ยว แต่นี่เป็นสมมติฐานที่บอกว่าครั้งหนึ่งซูเปอร์โนวากระตุ้นการกำเนิดระบบสุริยะและแสดงให้เห็นว่าแนวคิดนี้ใช้ได้จริง
Boss จะตีพิมพ์งานวิจัยนี้ลงในวารสาร Astrophysical Journal ฉบับวันที่ 20 ตุลาคมศกนี้

----------------------------------------------------------

แฟ้มข่าว

ข่าวปี พ.ศ. 2551

เดือน มกราคม 2551	เดือน กุมภาพันธ์ 2551	เดือน มีนาคม 2551
เดือน เมษายน 2551	เดือน พฤษภาคม 2551	เดือน มิถุนายน 2551
เดือน กรกฎาคม 2551	เดือน สิงหาคม 2551	เดือน กันยายน 2551
เดือน ตุลาคม 2551	เดือน พฤศจิกายน 2551	เดือน ธันวาคม 2551

ข่าวปี พ.ศ. 2550

เดือน มกราคม 2550	เดือน กุมภาพันธ์ 2550	เดือน มีนาคม 2550
เดือน เมษายน 2550	เดือน พฤษภาคม 2550	เดือน มิถุนายน 2550
เดือน กรกฎาคม 2550	เดือน สิงหาคม 2550	เดือน กันยายน 2550
เดือน ตุลาคม 2550	เดือน พฤศจิกายน 2550	เดือน ธันวาคม 2550

ข่าวปี พ.ศ. 2549

เดือน มกราคม 2549	เดือน กุมภาพันธ์ 2549	เดือน มีนาคม 2549
เดือน เมษายน 2549	เดือน พฤษภาคม 2549	เดือน มิถุนายน 2549
เดือน กรกฎาคม 2549	เดือน สิงหาคม 2549	เดือน กันยายน 2549
เดือน ตุลาคม 2549	เดือน พฤศจิกายน 2549	เดือน ธันวาคม 2549

ข่าวปี พ.ศ. 2548

เดือนมกราคม 2548	เดือน กุมภาพันธ์ 2548	เดือน มีนาคม 2548
เดือน เมษายน 2548	เดือน พฤษภาคม 2548	เดือน มิถุนายน 2548
เดือน กรกฎาคม 2548	เดือน สิงหาคม 2548	เดือน กันยายน 2548
เดือน ตุลาคม 2548	เดือน พฤศจิกายน 2548	เดือน ธันวาคม 2548

ข่าวปี พ.ศ. 2547

เดืือน มกราคม 2547	เดือน กุมภาพันธ์ 2547	เดือน มีนาคม 2547
เดือน เมษายน 2547	เดือน พฤษภาคม 2547	เดือน มิถุนายน 2547
เดือน กรกฎาคม 2547	เดือน สิงหาคม 2547	เดือน กันยายน 2547
เดือน ตุลาคม 2547	เดือน พฤศจิกายน 2547	เดือน ธันวาคม 2547

[home] [about us] [staff members] [alumni] [news] [articles & presentations] [research papers] [Princess Sirindhorn neutron monitor] [FAQs] [glossary] [links] [contact us] [academic activities]